Przewodnik zmian dla przedsiębiorcy, co muszą księgowi i doradcy podatkowi.

Rok 2025 przyniósł znaczące transformacje w polskim systemie rachunkowości i podatków. Zmiany wprowadzone do ustawy o rachunkowości, wraz z nowelizacjami przepisów podatkowych, stanowią fundamentalną modernizację obowiązków prowadzenia księgowości dla przedsiębiorstw różnych rozmiarów. Dla profesjonalistów z dziedziny doradztwa podatkowego i księgowego zmiany te otwierają nowe perspektywy, wymagając jednocześnie szybkiego dostosowania się do nowych realiów prawnych i organizacyjnych.

Niniejszy artykuł stanowi syntetyczne podsumowanie najistotniejszych zmian legislacyjnych wprowadzonych od 1 stycznia 2025 roku, przygotowane z perspektywy doradcy podatkowo-księgowego. Materiał adresuje zarówno praktyczne implikacje zmian dla prowadzenia działalności księgowej, jak i strategiczne możliwości wynikające z nowych regulacji.

Część 1: Kluczowe zmiany w limitach i obowiązkach rachunkowych

Podwyższenie limitów prowadzenia pełnej rachunkowości

Jedną z najważniejszych zmian wprowadzonych w 2025 roku jest znaczące podniesienie progu przychodów zobowiązującego podmioty gospodarcze do prowadzenia pełnych ksiąg rachunkowych Limit przychodów netto wzrósł z kwoty 2 000 000 euro do 2 500 000 euro, co stanowi wzrost o 25 procent. W przeliczeniu na walutę polską przy zastosowaniu kursu Narodowego Banku Polskiego ogłoszonego na pierwszy dzień roboczy października roku poprzedzającego rok obrotowy (4,2846 zł za euro), równowartość ta wynosi 10 711 500 złotych .

Zmiana ta ma wymiar praktyczny szczególnie dla sektora małych i średnich przedsiębiorstw. Przedsiębiorcy prowadzący działalność w formie osoby fizycznej, wspólnicy spółek cywilnych, spółki jawne osób fizycznych oraz spółki partnerskie będą zwolnieni z obowiązku prowadzenia pełnej księgowości, jeżeli ich przychody netto nie przekroczą nowego limitu . W praktyce oznacza to, że znacząca grupa firm będzie mogła kontynuować korzystanie z uproszczonych form ewidencji, takich jak podatkowa księga przychodów i rozchodów (PKPiR).

Z perspektywy doradcy podatkowego istotne jest zwrócenie uwagi na mechanizm przeliczania limitu. Przepisy wymagają przeliczenia limitu w euro na złote polskie na podstawie kursu NBP obowiązującego w pierwszy dzień roboczy października roku poprzedzającego rok obrotowy . W praktyce przedsiębiorcy powinni zatem monitorować wartość limitu w kolejnych latach, gdyż fluktuacje kursu walutowego mogą wpłynąć na wysokość progu wyrażonego w złotych polskich.

Zmienione progi dla obowiązkowego badania sprawozdań finansowych

Podniesienie limitów dostęp pełnej rachunkowości zmieniło również warunki, pod którymi jednostki gospodarcze zobligowane są do poddania swoich sprawozdań finansowych badaniu przez biegłego rewidenta 2. Nowe progi wyznaczane są przez trzy kryteria, z których spełnienie co najmniej dwóch skutkuje obowiązkiem audytu:

Wzrost progów dla audytu finansowego wynika bezpośrednio z harmonizacji z europejskim systemem klasyfikacji jednostek gospodarczych. Przepisy unijne, które stanowią podstawę dla zmian w prawie polskim, przewidują indexację limitów. Praktycznym skutkiem tych zmian jest zwolnienie znacznej liczby jednostek gospodarczych z obowiązku corocznego badania sprawozdań finansowych, co bezpośrednio przełoży się na redukcję kosztów audytowych dla przedsiębiorstw.

Część 2: Zmiany w systemie podatkowym i składkach społecznych

Nowelizacje w zakresie składki zdrowotnej

Przepisy wprowadzone na początek 2025 roku uwzględniają znaczące uproszczenie w mechanizmie obliczania składki zdrowotnej dla przedsiębiorców . Przepisy przynoszą jednocześnie obniżenie minimalnej składki zdrowotnej. Dla przedsiębiorców opodatkowanych na zasadach ogólnych, podatkiem liniowym oraz kartą podatkową, minimalna składka zdrowotna wynosi 9 procent od 75 procent minimalnego wynagrodzenia, co w praktyce daje 314,96 złotych miesięcznie .

Istotną zmianą jest również wyłączenie z podstawy wymiaru składki zdrowotnej przychodów ze sprzedaży środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych . Zmiana ta ma szczególne znaczenie dla przedsiębiorców, których przychody zawierają znaczny udział przychodów ze sprzedaży majątku trwałego. Przepisy przewidują również możliwość opcjonalnego włączenia niezamortyzowanych kosztów, co pozwala przedsiębiorcy na bardziej elastyczne planowanie obciążenia składkowego.

Z perspektywy doradcy podatkowego zmiana ta wymaga szczegółowej analizy dla każdego klienta, aby zidentyfikować, czy nowe zasady przynoszą redukcję obciążenia składkowego, czy też – w niektórych przypadkach – skutkują wzrostem zobowiązania. Szczególnie dla przedsiębiorców prowadzących działalność powiązaną ze sprzedażą majątku trwałego zmiana ta ma istotne znaczenie finansowe.

Kasowy PIT: nowe podejście do momentu opodatkowania

Znaczącą innowacją wprowadzoną w 2025 roku jest możliwość rozliczania podatku dochodowego od osób fizycznych metodą kasową 3. Przedsiębiorcy mogą rozliczać podatek dochodowy metoda kasową, co oznacza, że podatek jest naliczany dopiero w momencie faktycznego otrzymania zapłaty od kontrahenta, a nie w chwili wystawienia faktury.

Metoda kasowa dostępna jest dla osób prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą opodatkowaną według skali podatkowej, podatkiem liniowym, na zasadach IP BOX lub ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych, które spełniają następujące warunki :

• w roku poprzednim przychody nie przekroczyły 1 000 000 złotych,
• nie prowadzą ksiąg rachunkowych,
• złożyły odpowiednie oświadczenie do naczelnika urzędu skarbowego.

Praktycznym znaczeniem tej zmiany jest poprawa płynności finansowej przedsiębiorców, szczególnie tych działających w branżach, gdzie standardem są wydłużone terminy płatności. Przedsiębiorcy mogą w ten sposób odroczyć moment opodatkowania do czasu faktycznego wpłynięcia środków na rachunek. Dla doradcy podatkowego istotne jest każdorazowe doradztwo w zakresie celowości wybrania tej opcji, uwzględniające specyfikę działalności i prognozowany przepływ finansowy.

Cyfryzacja raportowania: JPK_CIT i harmonogram wdrażania

Rok 2025 przyniósł również dalszą cyfryzację obowiązków raportowania podatkowego. Przedsiębiorcy prowadzący działalność gospodarczą zobligowani są od 1 stycznia 2025 roku do przesyłania ksiąg rachunkowych w formie elektronicznej za pomocą Jednolitego Pliku Kontrolnego dla podatku CIT (JPK_CIT). Wdrażanie tego obowiązku odbywa się na zasadzie phasing-in, zgodnie z harmonogramem przygotowanym przez Ministerstwo Finansów:

Cyfryzacja raportowania wymaga zatem od biur rachunkowych inwestycji w odpowiednie narzędzia informatyczne. Harmonogram wdrażania pozwala jednak na etapowe dostosowanie systemów informatycznych, co łagodzi początkowy ciężar implementacyjny.

Część 3: Nowe obowiązki, standardy i uproszczenia

Obowiązki raportowania ESG dla dużych przedsiębiorstw

Rok 2025 przyniósł również wdrożenie obowiązkowego raportowania kwestii zrównoważonego rozwoju, określanego jako ESG (Environmental, Social, Governance). Obowiązek raportowania ESG wchodzi w życie etapami, z inicjalnym zakresom obejmującym duże jednostki gospodarcze spełniające określone kryteria.

Pierwsze raporty, obejmujące jednostki zatrudniające powyżej 250 pracowników o sumie aktywów przekraczającej 25 mln euro lub przychodach netto powyżej 50 mln euro, mają być opublikowane w 2025 roku za rok obrachunkowy 2024. Jednak warto zauważyć, że w trakcie 2025 roku doszło do modyfikacji regulacji, z przesunięciem obowiązku o dwa lata dla większości podmiotów.

Obowiązki raportowania ESG obejmują ujawnianie informacji dotyczących:

• kwestii środowiskowych, w szczególności emisji gazów cieplarnianych, zużycia energii i zarządzania zasobami naturalnymi,
• aspektów społecznych, takich jak warunki pracy, bezpieczeństwo pracowników i równość wynagrodzeń,
• zagadnień ładu korporacyjnego, w tym struktur zarządzania i praw akcjonariuszy.

Choć obowiązek ten dotyczy obecnie głównie dużych przedsiębiorstw, doradcy powinni mieć świadomość, że w kolejnych latach obejmie również coraz mniejsze jednostki gospodarcze. Ministerstwo Finansów zachęca przedsiębiorców do proaktywnego przygotowania się do tych obowiązków poprzez wdrażanie procedur zbierania i raportowania danych ESG.

Krajowe Standardy Rachunkowości: porządkowanie uproszczeń

W październiku 2025 roku opublikowany został nowy Krajowy Standard Rachunkowości (KSR) 16 zatytułowany “Uproszczenia dopuszczone ustawą o rachunkowości”. Standard ten ma fundamentalne znaczenie dla praktyki księgowo-podatkowej, ponieważ porządkuje i precyzuje zakres uproszczeń, jakie mogą stosować jednostki gospodarcze przy prowadzeniu rachunkowości.

KSR 16 stanowi implementację i wyjaśnienie przepisów ustawy o rachunkowości, omawiając szczegółowo warunki oraz metodykę stosowania uproszczeń dla jednostek mikro, małych i średnich 4. Standard zawiera praktyczne wytyczne dotyczące:

• uproszczonego prowadzenia ksiąg rachunkowych,
• minimalnych wymogów ewidencji dokumentów źródłowych,
• uproszczeń w sporządzaniu sprawozdań finansowych,
• możliwości stosowania okresowych zeznań zamiast sprawozdań pełnych.

Dla doradcy podatkowego i księgowego znalezienie się standardu stanowi ważne narzędzie w doradztwie klientom, umożliwiające im pełne wykorzystanie przyznanych przez prawo uproszczeń, przy jednoczesnym zachowaniu zgodności z wymogami prawnymi.

Nowe definicje i klasyfikacja jednostek gospodarczych

Nowelizacja ustawy o rachunkowości z 2025 roku zaktualizowała również definicje i progi klasyfikacji jednostek mikro, małych i średnich. Zmiana ta ma praktyczne znaczenie, gdyż poszczególne kategorie jednostek mogą korzystać z różnych uproszczeń w zakresie prowadzenia rachunkowości i sporządzania sprawozdań finansowych.

Nowe progi dotyczą głównie sumy aktywów bilansu oraz przychodów netto ze sprzedaży, co stanowi podstawowe wskaźniki klasyfikacji jednostek ze względu na ich wielkość. Doradcy powinni w związku z tym przeprowadzić weryfikację klasyfikacji swoich klientów pod kątem nowych kryteriów, aby upewnić się, że klienci w pełni korzystają z dostępnych uproszczeń.

Część 4: Cyfryzacja i system e-Doręczeń

Wdrażanie systemu e-Doręczeń

Od 1 stycznia 2025 roku weszły w życie przepisy dotyczące systemu e-Doręczeń, stanowiącego dalszy etap cyfryzacji komunikacji administracyjnej między organami państwa a przedsiębiorcami . System e-Doręczeń obejmuje elektroniczne dostarczanie pism i dokumentów z urzędów skarbowych, co wymaga od przedsiębiorców i ich doradców przystosowania się do nowego kanału komunikacji.

Wdrożenie systemu e-Doręczeń wymaga również od biur rachunkowych inwestycji w narzędzia informatyczne wspierające automatyzację procesów księgowych . Standardowo rekomenduje się konfigurację oprogramowania księgowego, które automatycznie obsługuje komunikację z systemami administracji skarbowej, oraz rozważenie implementacji systemów ERP (Enterprise Resource Planning), które integrują różne funkcje biznesowe.

Przechowywanie danych w chmurze obliczeniowej

Cyfryzacja procesów księgowych zachęca również do zastosowania rozwiązań opartych na chmurze obliczeniowej dla bezpiecznego przechowywania i archiwizowania dokumentów finansowych . Rozwiązania chmurowe oferują zwiększoną bezpieczeństwo danych, możliwość szybkiego dostępu do dokumentów z dowolnego miejsca oraz ułatwienia we wspólnej pracy zespołów.

Część 5: Elektroniczna podatkowa księga przychodów i rozchodów

Elektroniczna PKPiR od 1 stycznia 2026 roku

Przepisy wprowadzone na koniec 2025 roku przewidują dalszą cyfryzację prowadzenia ewidencji podatkowej. Od 1 stycznia 2026 roku podatkowa księga przychodów i rozchodów (PKPiR) musi być prowadzona wyłącznie w formie elektronicznej. Zmiana ta stanowi kolejny etap elektronizacji obowiązków podatkowych oraz uszczelniania systemu raportowania danych do administracji skarbowej.

Elektroniczna PKPiR przesyłana będzie w strukturze JPK_PKPIR zgodnie z harmonogramem ustalonym przez Ministerstwo Finansów. Przejście na elektroniczną postać PKPiR wymaga od jednostek przystosowania swoich systemów informatycznych, jednak przepisy przewidują okres przejściowy dla nowych przedsiębiorców oraz małych jednostek.

Doradcy powinni już teraz przygotowywać swoich klientów do tego obowiązku, doradząc im w wyborze odpowiedniego oprogramowania i procedur przejścia na elektroniczne prowadzenie ewidencji.

Część 6: Krajowy System e-Faktur (KSeF)

Rozszerzenie obowiązku wystawiania faktur w KSeF

Kolejnym znaczącym elementem cyfryzacji jest dalsze rozszerzenie obowiązku wystawiania faktur w Krajowym Systemie e-Faktur (KSeF) . Od 1 lutego 2026 roku obowiązek wystawiania faktur w systemie KSeF będzie obejmować przedsiębiorstwa, których wartość sprzedaży za rok 2024 przekroczyła 200 mln złotych (z VAT).

Harmonogram wdrażania KSeF obejmuje stopniowe rozszerzenie obowiązku na coraz mniejsze podmioty, co pozwala na etapowe przystosowanie się systemu informatycznych. Doradcy powinni na bieżąco monitorować harmonogram wdrażania i doradzać swoim klientom w zakresie przygotowania do obowiązków wynikających z systemu KSeF.

Część 7: Podatki dochodowe i strategie optymalizacyjne

Minimalny podatek CIT dla dużych przedsiębiorstw

Przepisy wprowadzone w 2025 roku zawierają również regulacje dotyczące minimalnego podatku dochodowego od osób prawnych (CIT) . Minimalny podatek CIT ma na celu zapewnienie, że wszystkie firmy płacą określoną minimalną kwotę podatku niezależnie od poziomu osiąganego dochodu.

Zmiana ta ma znaczenie szczególnie dla przedsiębiorstw wykazujących niski poziom opodatkowanego dochodu w stosunku do przychodów. Wprowadzenie minimalnego podatku CIT wymaga od doradców przeprowadzenia analizy strategii podatkowej swoich klientów, aby zidentyfikować potencjalne skutki finansowe i opracować odpowiednie strategie adaptacyjne.

Globalny podatek wyrównawczy (Pillar 2)

Od 1 stycznia 2025 roku w Polsce obowiązuje również globalny podatek minimalny, znany jako Pillar 2, wprowadzony na mocy międzynarodowych porozumień Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD). Regulacja ta ustanawia minimalną efektywną stawkę podatku dochodowego na poziomie 15 procent dla międzynarodowych grup kapitałowych osiągających roczne przychody powyżej 750 milionów euro.

Mechanizm działania Pillar 2 opiera się na zasadzie wyrównania różnicy między minimalną stawką 15 procent a efektywną stawką podatkową obowiązującą w danym kraju. W przypadku, gdy efektywna stawka podatkowa w danym kraju jest niższa niż 15 procent, konieczne jest wyrównanie różnicy.

Globalna stawka minimalna ma na celu zapobieganie agresywnemu planowaniu podatkowemu i przenoszeniu dochodów do rajów podatkowych. Przepisy Pillar 2 dotyczą głównie dużych międzynarodowych grup kapitałowych, jednak doradcy powinni mieć świadomość, że przepisy mogą mieć również zastosowanie do polskich jednostek będących częścią międzynarodowych struktur korporacyjnych.

Część 8: Podatek od nieruchomości – zmienione definicje i procedury

Aktualizacja przepisów o podatku od nieruchomości

Przepisy obowiązujące od 2025 roku wprowadzają precyzację definicji kluczowych pojęć w podatku od nieruchomości, takich jak “budynek” i “budowla” . Zmiana ta ma na celu uproszczenie procedur opodatkowania nieruchomości oraz wyjaśnienie zakresu obowiązków podatkowych.

Zgodnie z nowymi definicjami, budynek określany jest jako obiekt trwale związany z gruntem, wzniesiony w wyniku robót budowlanych, wydzielony przegrodami budowlanymi. Budowla, z kolei, stanowi obiekt niewymieniony jako budynek, ale określony w Załączniku nr 4 do Ustawy o podatkach i opłatach lokalnych .

Zmiana przepisów wymaga od właścicieli nieruchomości zaktualizowania danych dotyczących posiadanych obiektów poprzez złożenie zaktualizowanego formularza IN-1 do odpowiedniego urzędu gminy do 14 stycznia 2025 roku .

Część 9: VAT i zagraniczne operacje handlowe

Zwolnienie z VAT dla małych firm działających w Unii Europejskiej

Od 1 stycznia 2025 roku małe firmy działające w Unii Europejskiej mogą korzystać z rozszerzonego zwolnienia z VAT, znanego również jako Procedura SME (od ang. Small and Medium-sized Enterprises) 1. Zmiana ta stanowi istotne odciążenie finansowe i administracyjne dla przedsiębiorstw nie przekraczających określonych limitów obrotów.

Procedura SME pozwala na uproszczenie procesów księgowych i zmniejszenie kosztów operacyjnych dla przedsiębiorstw działających w wielu krajach Unii Europejskiej. Warunki dostępu do procedury SME obejmują:

• niezarejestrowaniem się do VAT w krajach swojej działalności,
• utrzymanie rocznych przychodów poniżej 100 000 euro dla całej Unii Europejskiej,
• niezarejestrowaniem się w danym kraju, jeśli przychody z tego kraju nie przekroczą limitu zwolnienia podmiotowego z VAT obowiązującego w tym kraju (w Polsce 200 000 złotych) .

Mali przedsiębiorcy korzystający z procedury SME przesyłają kwartalne informacje do administracji skarbowej państwa swojej siedziby. W przypadku przekroczenia limitów obrotu, prawo do zwolnienia wygasa i przedsiębiorstwo zobligowane jest do rejestracji do VAT na standardowych warunkach.

Podsumowanie i praktyczne implikacje dla doradców

Zmiany wprowadzone w 2025 roku stanowią fundamentalną transformację polskiego systemu rachunkowości i podatków. Dla doradców podatkowych i księgowych zmiany te otwierają zarówno nowe wyzwania, jak i możliwości:

Wyzwania:

• Konieczność szybkiego przystosowania systemów informatycznych do nowych wymogów cyfryzacji,
• Skomplikowanie harmonogramów wdrażania przepisów, wymagające dokładnego monitorowania,
• Potrzeba podnoszenia kwalifikacji zespołów w zakresie nowych regulacji i procedur,
• Wzrost obowiązków raportowania i dokumentacji dla klientów.

Możliwości:

• Potencjał obniżki kosztów administracyjnych dla sektora MSP dzięki podniesionymi limitom,
• Nowe możliwości doradztwa w zakresie optymalizacji struktury podatkowej,
• Zwiększony udział usług doradczych związanych z wdrażaniem systemów cyfrowych,
• Możliwość oferowania specjalistycznych usług w zakresie raportowania ESG.

Dla skutecznego wdrożenia zmian doradcy powinni:

• Przeprowadzić audyt zgodności swoich klientów z nowymi regulacjami,
• Zaktualizować procedury wewnętrzne i narzędzia informatyczne,
• Zaplanować harmonogram szkoleń dla zespołów oraz klientów,
• Opracować strategie przejścia dla klientów, szczególnie w obszarze cyfryzacji,
• Monitorować kolejne nowelizacje i interpretacje przepisów przez organy podatkowe.

Rok 2025 stanowi kamień milowy w procesie cyfryzacji i modernizacji polskiego systemu rachunkowości. Doradcy, którzy proaktywnie przystosują się do nowych wymogów i będą oferować kompleksowe doradztwo dostosowujące operacje swoich klientów do nowych regulacji, będą w stanie nie tylko zachować konkurencyjność, ale również umocnić swoją pozycję na rynku usług doradczych.

Udostępnij